Als fotograaf heb je vast wel eens de vraag gekregen van een klant of ze ook de RAW-beelden van een fotoshoot mogen ontvangen. Hoewel deze vraag begrijpelijk is zijn er verschillende redenen waarom het delen van RAW-bestanden niet altijd een goed idee is, zowel voor jou als voor de klant. In deze blogpost bespreek ik waarom je jouw RAW foto’s liever niet deelt, maar ook situaties waarin je een uitzondering kan maken.
Wat is een RAW-bestand?
Een RAW-bestand is een digitaal bestandstype dat alle ruwe gegevens bevat die door de beeldsensor van een camera worden vastgelegd. In tegenstelling tot JPEG- of PNG-bestanden, die gecomprimeerd en bewerkt zijn, biedt een RAW-bestand ongecomprimeerde en onbewerkte data.
Ik vergelijk het zelf altijd met een broodje hamburger. Bij de RAW-bestanden heb je een broodje, een burger, een plakje kaas, wat tomaatjes, sla, komkommer etc. Je kan alle ingrediënten nog los van elkaar halen, en dingen toevoegen of weghalen om het smakelijkste broodje te maken. Bij een JPG bestand leg je het broodje in z’n geheel onder het tosti apparaat en maak je er een panini van. Alles is plat gedrukt, en je kan de laagjes niet zo makkelijk meer van elkaar onderscheiden, iets toevoegen of weghalen wordt ook lastig.
Dit betekent dus dat een RAW-bestand veel meer informatie bevat, waardoor er meer mogelijkheden zijn voor nabewerking. Echter, zien deze bestanden er zonder bewerking vaak plat en donker uit, omdat ze nog geen aanpassingen hebben ondergaan voor kleur, contrast, of helderheid.
Waarom willen klanten RAW-bestanden ontvangen?
Voordat we ingaan op de redenen om RAW-bestanden niet te delen, is het goed om te begrijpen waarom klanten deze bestanden misschien wel willen hebben:
1. Onbegrip
RAW, JPG, PNG, SVG, PSD, PDF, noem maar op… voor sommige mensen, zeker die nog niet vaak hebben samengewerkt met een fotograaf, zijn deze afkortingen codetaal. Begrijpelijk ook natuurlijk, wij als fotografen werken er dagelijks mee, en snappen welk bestandsformaat je voor welk doel kan gebruiken.
Zo heb ik wel eens de vraag gekregen of ik de bestanden in PDF kon aanleveren? Dit kan natuurlijk wel wat frustratie opleveren, maar vaak genoeg is het gewoon onbegrip of niet voldoende kennis van het onderwerp. Blijf beleefd, geduldig en vraag vooral door naar wat ze eigenlijk met de foto’s van plan zijn. Zo kwam ik er achter dat de klant foto’s nodig had bedoeld voor drukwerk, en heb ik aangeboden om de foto’s na het aanleveren in JPG nog om te zetten in PDF voor de drukker in het juiste printformaat.
2. Kosten besparen
Zeker als beginnende fotograaf heb je nog veel te maken met klanten die een wat beperkter budget hebben. Ze zien dan bijvoorbeeld op de offerte een bepaalde tijd voor de nabewerking staan en denken geld te kunnen besparen door je dat gedeelte uit handen te nemen.
3. Specifieke wensen
Sommige klanten hebben zeer specifieke visies of wensen voor hun foto’s die buiten de standaard nabewerking vallen. Ze vragen dan om de RAW-bestanden te delen om zelf aan de slag te kunnen gaan met de nabewerking. Ook weet niet iedereen het verschil tussen RAW-bestanden en onbewerkte JPG foto’s. Zo kan een klant de RAW-bestanden willen, maar hebben ze helemaal geen programma om die bestanden te kunnen bewerken, en bedoelen ze eigenlijk onbewerkte JPG’s die ze zelf met een filter in een app of iets dergelijks kunnen nabewerken.
4. Werken met meerdere fotografen
Klanten die met meerdere fotografen werken en zelf ook ervaren zijn in fotobewerking, willen mogelijk de volledige controle over het bewerkingsproces. Zo kunnen ze ervoor zorgen dat alle foto’s op dezelfde manier bewerkt worden.
5. Fotorechten in eigen bezit
Afhankelijk van het bedrijf waarvoor je foto’s maakt, kan een klant je vragen om de RAW-bestanden te delen omdat ze de fotorechten in eigen beheer willen houden. Ze willen bijvoorbeeld de auteursrechten afkopen. Vaak wordt deze vraag gesteld door 2 verschillende soorten bedrijven; startenden (die nog niet precies weten hoe het auteursrecht werkt), en grotere bedrijven.
Waarom je de RAW-bestanden juist niet moet delen met jouw klant
Alright, nu we de mogelijke redenen van klanten weten waarom ze RAW-bestanden zouden willen ontvangen kunnen we ze gaan weerleggen:
Onbewerkte beelden zijn onvolledig werk
Dit hoef ik jou als fotograaf natuurlijk niet uit te leggen maar een RAW bestand is onvolledig werk. RAW foto’s zonder bewerking zien er vaak plat en donker uit. Het is onaf. Je kan het vergelijken met een filmrolletje dat nog niet ontwikkeld is, of wat ik ook wel eens zeg; een kunstwerk dat voor de helft af is.
Wat te doen? Het kan helpen om jouw klant uit te leggen wat er allemaal komt kijken bij de nabewerking. Dat je niet alleen de kleuren, contrast en helderheid aanpast, maar ook let op compositie, oneffenheden, dingen die afleiden, focus, lichtinval etc.
Je eigen stijl als fotograaf
Zeker als trouwfotograaf is de nabewerking en stijl een essentieel onderdeel van de fotografie kunst. Jouw bewerkingsstijl is een deel van je artistieke handtekening waar veel tijd, errors & trials in zitten om tot die stijl te komen.
Door onbewerkte foto’s te delen, geef je de controle uit handen over hoe jouw werk wordt gezien. Onbewerkte foto’s kunnen verkeerd geïnterpreteerd worden, en hoe dramatisch het ook klinkt, je ‘reputatie’ als fotograaf schaden als ze niet voldoen aan je gebruikelijke kwaliteitsnormen.
Zo komt het wel eens voor dat een klant alsnog een eigen filter over een door jouw gemaakte foto plaatst, als daar dan wel jouw naam bij staat kunnen mensen denken dat die filter onderdeel is van jouw werk als fotograaf, en zeker als die filter totaal anders is dan hoe jij de foto’s bewerkt hebt, kan dat een reden zijn dat potentiële klanten je niet willen boeken. Dat is natuurlijk zonde.
Wat te doen? Leg aan de klant uit dat ze kunnen vertrouwen op jouw (jarenlange) ervaring als fotograaf en dat de foto’s uit je portfolio daar het resultaat van zijn, inclusief (!) de nabewerking.
Lees ook: Zo creëer je jouw eigen werkwijze als fotograaf
Vertrouwelijkheid en privacy
Soms bevatten RAW-beelden informatie die niet bedoeld is voor derden. Dit kan gaan om persoonlijke gegevens (denk aan de locatie) of gevoelige inhoud (denk aan mensen op de achtergrond die geen toestemming hebben gegeven om op de foto te gaan, of specifieke lichaamsdelen bij expliciete foto’s) die nog moeten worden verwijderd of aangepast in de nabewerking. Door alleen ge-exporteerde JPG beelden te delen, bescherm je de privacy van je klanten en jezelf.
Waarom je de RAW-bestanden wél deelt met je klant
Er zijn natuurlijk uitzonderingen. Zo werk ik met een opdrachtgever die met meerdere freelance fotografen werkt, we worden regelmatig op pad gestuurd in allerlei uithoeken van Nederland om foto’s van events te maken en hierbij is het van belang dat de foto’s allemaal in eenzelfde soort stijl worden gemaakt en bewerkt. Bij dit soort opdrachten werk ik dan ook niet in mijn eigen stijl, maar in de stijl van dit mediabedrijf. Afspraken hierover hebben we natuurlijk goed van tevoren besproken.
Lees ook: Foto’s leveren aan klanten? | Zo doe je dat!
Voor een collega-fotograaf op pad
Een andere reden kan zijn omdat ik voor een collega-fotograaf op pad ga. Hij/zij kan dan zelf niet aanwezig zijn op die dag, maar wil toch zijn klant tevreden houden en de fotografie verzorgen. Ik wordt dan op pad gestuurd, wordt betaald voor de uren op locatie, en vervolgens stuur ik de foto’s naar die collega-fotograaf en hij/zij bewerkt ze in hun eigen stijl.
LET OP: als je de RAW bestanden deelt met iemand, blijf jij als fotograaf ALTIJD de auteursrechten behouden, tenzij anders schriftelijk overeengekomen. Wel kan het wat moeilijker bewijzen zijn dat jij ook daadwerkelijk de RAW’s hebt gemaakt, hiervoor is de technische informatie van belang die je camera automatisch opslaat in de RAW beelden, zorg dat deze up-to-date zijn met de juiste copyright gegevens. (dit is geen juridisch advies btw 😉 )
Tegen een meerprijs?
Sommige fotografen bieden hun RAW’s nog aan voor een meerprijs. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een licentieovereenkomst waarbij de klant een extra bedrag betaalt voor het verkrijgen van de RAW-foto’s. Op deze manier zorg je ervoor dat de klant de waarde van deze ruwe beelden erkent en bescherm je tegelijkertijd je eigen belangen als fotograaf.
Persoonlijk zie ik alleen geen meerwaarde voor de klant om de RAW-bestanden ook daadwerkelijk te hebben (naast de hierboven besproken situaties). Als jij er voor zorgt dat je de foto’s zo bewerkt dat de klant helemaal tevreden is met het resultaat, dan hebben zij niets te maken met de RAWs en is het vaak alleen een ‘rechten’ kwestie voor de klant. Maar of ze nou de auteursrechten willen afkopen of niet, in principe hebben ze daar ook de RAW’s niet voor nodig.
Kortom
Het is belangrijk om een balans te vinden tussen klanttevredenheid en het beschermen van jouw professionele integriteit. Door transparant en professioneel te communiceren, kun je ervoor zorgen dat je klanten begrijpen waarom jij jouw RAW-bestanden liever niet deelt, en hoe ze toch kunnen vertrouwen op jouw expertise voor het beste eindresultaat.
